فردید نامه

خبر درگذشت دکتر محمدرضا ریخته گران دانشیار بازنشسته گروه فلسفه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران در هشتم شهریور ماه سال جاری در منابع خبری منتشر شد. از مطالب منتشر شده در این باب یکی هم متن گفتگوئی بود با دکتر اسمعیل بنی اردلان در باب زندگی و آثار آن مرحوم که در آن به موردی فی مابین ایشان و استاد فقید دکتر سیداحمد فردید اشاره شده بود:

"شاید خیلی‌ها این را هم ندانند، اما در سال ۵۸ استاد ریخته‌گران در کلاس‌های مرحوم فردید هم حضور داشت و طبق عادت همه متون(؟) را یادداشت می‌کرد و با افکار و آرا و اندیشه‌های مرحوم فردید بسیار خوب آشنا بود. تا اینکه مرحوم فردید به دکتر ریخته‌گران پیشنهاد داد تنها کسی که می‌تواند آثار مرا جمع و جور کند و سامان دهد تو هستی. اما دکتر ریخته‌گران نپذیرفت، گفت من فردیدی نیستم ولی هرجا که قرار شد از مطالب شما نقل قول کنم حتماً آن را به اسم شما بیان خواهم کرد."(1)

می دانیم که مرحوم فردید نظر مثبتی در مورد یادداشت برداری در جلسات سخنرانی اش نداشته است و می خواسته مستمعین به سخنان وی گوش فرادهند تا اینکه یادداشت بردارند و اینکه ریخته گران به مرحوم فردید گفته است:" هرجا که قرار شد از مطالب شما نقل قول کنم حتماً آن را به اسم شما بیان خواهم کرد." می تواند ناظر بر این باشد که فردید از وی پرسیده است برای چه یادداشت برداری می کند؟ وگرنه این عبارت نمی تواند پاسخی برای پیشنهاد فردید برای "جمع و جور کردن و سامان دادن آثارش" باشد.

البته این مطالب بنی اردلان را می توان تائیدی دانست بر این که فردید علاوه بر فرهنگ های اتیمولوژی، همانطور که خود بارها تاکید کرده آثار دیگری هم داشته که برای انتشار نیازمند جمع و جور کردن و سامان دادن بوده است و فعلا مفقود است و معلوم نیست چه بر سر این آثار آمده است.

1 – روزنامه ایران 11 شهریور. بعلاوه بنی اردلان می گوید:"در دانشگاه درس فلسفه در زمینه متافیزیک مابعدالطبیعه پل فولکیه را ارائه می‌داد که تغییراتی هم دکتر فردید در ۴۴ صفحه اول آن ایجاد کرده بود." در حالیکه مرحوم دکتر یحیی مهدوی در "یادداشتی از مترجم" می نویسد:"آقای دکتر فردید بیشتر از آنچه این بنده خواسته بود و انتظار داشت صرف وقت و همت فرممودند تا آنجت که بعضی از قسمتهای آن را (من جمله از ص 1 تا 44) ثانیا تحریر کردند".