هر کسی که اندک آشنائی با زندگی فکری استاد فقید دکتر سید احمد فردید داشته است می داند که بحث از ماهیت و حقیقت "زبان" و "کلمات" و همه دیگر امور مربوط به آنها همواره در آثار و سخنان ایشان به وفور ساری و جاری بوده است. در اطرافیان آن مرحوم هم همواره بوده اند کسانی که با تعلق خاطر به این مباحث استاد، شخصا نیز در این زمینه ها اندیشه ورزی و کار کرده اند که در بین از دو نفر می توان نام برد که در زمینه زبان تحصیل و کار تخصصی کرده اند. یکی مرحوم محمد مایل و دیگری آقای دکتر حجت اسدیان.

اطرافیان دوره آخر زندگی فردید از "محمد مایل" نیز با عنوان "دکتر مایل" نام می بردند. در جستجوی ایتنرنتی مشخص شد که "محمد مایل" فارغ التحصیل کارشناسی ارشد در رشته زبان شناسی همگانی از دانشکده زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران بوده که در سال 1353 از پایان نامه فوق لیسانس خود با عنوان زیر با موفقیت دفاع نموده است:

"مکتب واجشناسي - آواشناسي تجربي، دو بخش از کتاب گرايش‌های نوين زبانشناسي نوشته برتيل مالمبرگ"(1)

اما در مورد مدرک دکتری ایشان اطلاعی به دست نیامد. شاید که در آن سالها ایشان مشغول به تحصیل در دوره دکتری بوده و به این جهت دکتر مایل نامیده می شده که قبل از اتمام دوره - در فاصله چند سال پس از درگذشت فردید - از دنیا رفته و لذا در این باب اطلاعی یافت نمی شود. اطلاعات مربوط به این پایان نامه هم از سایت dbase.irandoc.ac.ir نقل شده است و صرفا در همین حد است، نه استاد راهنما مشخص است و نه چکیده مطالب پایان نامه و حتی ممکن است ناشی از تشابه اسمی بوده و ربطی به "محمد مایل" مورد نظر ما نداشته باشد. این ظن وقتی کمی قوت می گیرد که می بینیم در عنوان پایان نامه از معادل های "مکتب" و "گرایش" که به نظر استاد فردید به غلط و با غرب زدگی وضع شده اند استفاده شده و این با کسی که به فردید نزدیک بوده جور در نمی آید. در عین حال می توان فرض کرد که استفاده از این الفاظ در این موارد برای راضی کردن استاد راهنما و سایر اساتید گروه ربانشناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران در سال 53 بوده که نمی توانستند نظر مساعدی به استفاده از تعبیرات فردید داشته باشند. نگارنده از اینکه مرحوم مایل علاوه بر تحصیل در رشته زبانشناسی، در این زمینه فعالیت حرفه ای و شغلی هم داشته است یا خیر نیز اطلاعی به دست نیاورده تنها به یاد می آورد در جستجوی اینترنتی به اینکه فردی با چنین نامی در بانک مرکزی شاغل بوده برخورده است.

ظاهرا از "محمد مایل" قبل و بعد از درگذشت استاد فردید نوشته ای یا مصاحبه ای منتشر نشده است، در عین حال در آگهی تاسیس "موسسه بنیاد حکمی و فلسفی استاد دکتر سید احمد فردید" به نام ایشان به عنوان یکی از "مدیر یا مدیران و اشخاصیکه در موسسه حق امضاء دارند"(2) برمی خوریم که نشان می دهد وی حداقل در بین آن گروه از اطرافیان فردید که بعدا در بنیاد گرد هم آمدند وزنی و وجهه ای داشته است، حالا جهتش چه بوده نمی دانم.

از اینکه در چند سال معدود اولیه ای که بنیاد فردید فعال و "محمد مایل " در قید حیات بوده ایشان چه فعالیتی در بنیاد داشته است نیز نگارنده اطلاعی کسب نکرده است تنها می داند که گفته می شد با وجود اینکه از مرحوم فردید وصیت نامه مکتوبی در مورد آثار منتشر نشده اش باقی نمانده است، یادداشتی – که رویت نشده است - از آن مرحوم وجود داشته که طی آن خواسته شده حاشیه های اتیمولوژیک ایشان بر "المعجم الوسیط" توسط مرحوم "مایل" تنظیم و منتشر گردد اما جناب مایل از اجرای این سفارش – گویا با اعلام اینکه توانائی آن را در خود سراغ ندارد – عذرخواهی کرده است.

ناگفته نماند که نگارنده در بررسی یادداشتهای باقیمانده از مرحوم فردید به این عبارت از ایشان برخورد که :"شعر راجع به – یک کلمه که دقیق خوانده نمی شد "سپند" یا "پند" یا ... (3)- از مایل پرسیده شود"

و اما در مورد نفر بعدی یعنی جناب آقای دکتر حجت اسدیان….

1 – زبانشناس سوئدی (1913 – 1994) کتاب "آواشناسی" مالمبرگ با ترجمه "زینا زرافشان" توسط نشر چاپار در سال 1389 منتشر شده است.

2 – طبق آگهی تاسیس بنیاد فردید ، هیئت موسس عبارت بوده اند از "محمد عطریانفر"، "سید محمد بهشتی"، "غلامرضا اعوانی"، "بدری مرتضوی" و اعضای هیئت مدیره برای مدت 3 سال "محمد بهاءالدین شیخ الاسلامی"(مدیرعامل)، "محمد مایل"، "مختار علیزاده"، "محمد عطریانفر"، "بهروز فرنو"، "مسعود گلستان حبیبی"