فردید نامه

"کل هست، ولی کل یکی کل کفر است، درمقابل کفر دیگری که کثرت کفر است. توتالیتاریسم و مارکسیسم می گوید  کل، کدام کل؟: کل شیطان است. پلورالیسم می گوید این کل برود، کثرت شیطان بیاید، کثرت شیطان هم باطنا می خواهد که همچنان بشر را درتفرقه باقی بدارد و رجوع آن هم باز به کل شیطانی در شیطانی است، حالا دست بالا می گیرند.

"هولوس"، به یونانی یعنی کل، کلمات متعددی دارد، سروه به سنسکریت، اهر(؟)، "هر"(؟) پارسی، اهرویس(؟)، اهلای(1) به پهلوی، تا "اسلام" همه اش به معنی کل است. ریشه کلمه هم یک معنی اش می رود به سروه سنسکریت. اما این هولیسم است. پلورالیسم می آید هر کلی را منکر می شود ولی حق آنست که این کلی را که منکر می شود کل اسلام و کل قدسی است. بعد آمده اند حرف می زنند که کل اعتباری است، "کلی" هم اعتباری است بعد هم بی آزرمی، بی سوادی، سوء نیت همه اینها مخلوط می شود، بعد هم هی رفتند به اعتباریات و اشاعره و معتزله و علامه. اصلا ارتباطی ندارد، فلسفه اسلام مخصوصا شیعه... اسم وفعل و حرف علامه طباطبائی و شهید مطهری همه رجوعشان به یک چیز است: به "کل" به معنای امت واحده اسلام." 

1 – از نوار "اهرای" شنیده می شود اما در کتاب "غرب و غرب زدگی" صفحه 187 "اهلای" تحریر شده است.