فردید نامه

استاد فقید دکتر سید احمد فردید اتصاف فرد یا جماعت و قومی را به صفت غرب زدگی به دو نحو "غرب زدگی بالعرض" و "غرب زدگی بالذات" ممکن و منقسم می داند:

"پس رجوع تمام مسائل من به این است که غربزدگی آنهم غربزدگی بالذات را طرح کنم اعم از اینکه غیر مضاعف یا مضاعف باشد."

"ولی بعد که افلاطون می آید، ارسطو می آید و یونان می آید، باید همواره بیشتر دقت شود که کتب آسمانی و کلمات انبیاء تا چه اندازه بالذات و بالعرض تحت تاثیر غرب زدگی قرار گرفت."

"حال می توان به دوره تاریخ اسلام بازگشت. بنده شخصا فلسفه را که در اسلام می آید غرب زده بالذات نمی گویم. فلسفه {در اسلام} غربزده بالعرض است و اصلا فلسفه و معقول در عالم اسلام که می آید بالاخره می خواهند از اسمی دفاع کنند که آن اسم طاغوت نیست، اسم الله است."

"در باب غرب زدگی غیر مضاعف و مضاعف که این دو بالعرض و بالذات است، باید عرض کنم که غرب زده مضاعف همین اروپای جدید است که اولا و بالذات غرب زده است. اروپا از 500 سال قبل غرب زده است و این غربزدگی مضاعف است که با امپریالیسم و استعمار و استبداد مضاعف در کره ارض گسترش پیدا می کند و فعلا هم، و لی نهضت ها می خواهند که در مقابل این غرب زدگی بایستند. قیام در مقابل غرب و غرب زدگی و شرق شروع شده، چه فرق می کند شرق جغرافیائی هم غرب زده است، روسیه تنها با مارکسیسم غرب زده نمی شود، سوابق آن تا پطر کبیر می رسد. بنابراین مردم اروپائی بالعرض وبالذات غربزده هستند اما تا آنجائی که تحت تاثیر علمای دین قرار گرقتند و تا آنجا که هنوز ارتباط آن ها با مسیحیت حقیقی قطع نشده، نمی شود گفت که به تفصیل و بالذات غربزده بوده و هستند."

"قرن هجدهم را به نام "عصر انوار" می خوانند و بنده به "عصر زبون اندیشی" تعبیر می کنم و این عصر به حقیقت عصر ظلمات است، عصر ظلمات غرب زدگی مضاعف است که بالعرض و بالذات بر کره ارض گسترش پیدا می کند."(غرب و غرب زدگی جلسه هشتم 151 تا 168)

"ببینید زمان برای من اصل است ، بقیه الله ، صاحب زمان . این صاحب زمان رویش {را} الحاد و زندقه پوشانده ، بالعرض و بالذات"( مصاحبه منتشر نشده غرب زدگی 1359)

"و حاصل‌آنکه: در تاریخ اسلام با غیبت امام عصر، اسماء دیگری غیر از اسم حقیقی الله نیز، گاه بالذّات و غالبا به‌نحوعارضی، اسم ‌الله را کمابیش در حجب خود فرو می‌کشد"(مشروطه در رابطه آن با دفع فاسد به افسد 1362)